آشیرما کشتی

آشیرماکشتی

نگاهی به کشتی پهلوانی درشهرستان خوی

 دربسیاری ازکشورهای آسیایی ازجمله ایران،ترکیه،ترکمنستان،ازبکستان و تا شرق آسیا و هندوستان کشتی‌های سنتی و پهلوانی رایج است که درهرکدام مطابق با اعتقادات و آیین و سنن مردم آن کشور برگزار و نمودهایی از جوانمردی، شجاعت وغیرت درهر یک دیده می‌شود.

 درایران و دراستان‌های آذربایجانغربی، آذربایجانشرقی، کردستان، کرمان و شهرهای گنبد،گناباد،تربت حیدریه وخیلی دیگرازشهرها این نوع کشتی درمراسم عروسی و بعضی مراسم‌های دیگرازجمله آیین‌های کشاورزی واعیادبرگزارمی‌شود.

درشهرستان خوی و حومه نیز آشیرماکشتی )کشتی پهلوانی( که آدابش تقریباً با اصول ده گانۀ پوریای ولی مطابقت دارد، درآیین های گوناگون ازجمله مراسم عروسی اجرا ودربعضی از روستاها هنگام ختنۀ پسران این ورزش سنتی تحت عنوان ( سنت تویی) برگزار می شود.

 آداب ومراحل آشیرماکشتی

الف: درمرحلۀاول،دوکشتی گیربرکمرخویش شال می بندند که نشانه ای ازهمت آنها برای مبارزۀجسمی و روحی است)اصطلاحا کمر همت گویند(، البته امروزه از کمربندهای چرمی برای این کاراستفاده می کنند.

 ب: شیپورچی )سورنا زن( سه باربه شکل ممتد و با نوای زیرین، مبارزان را به میدان دعوت می کند. همراه با سورنا زن، طبال هم به صورت ممتد بر طبل می کوبد که این هشداری بر تماشاگران حاضر برای شروع مبارزه و برانگیختن احساسات درونی مبارزان است.

پ: کشتی گیری که ازلحاظ سنی بزرگتر است و بعد، دومی با زدن دست راست بر خاک میدان و دست را بر روی پیشانی بردن که نشانۀ سجدۀ شکراست، وارد میدان می‌شوند و به حاضران ادای احترام می کنند که تواضع و فروتنی پهلوان را نشان می دهد. اگر هر دو کشتی گیر هم سن باشند، ازدو طرف میدان رو به روی هم وارد میدان می شوند.

ت: در چهارمین مرحله، یکی از کشتی گیران با حرکات دست‌ها به صورت مشت‌های گره کرده چندباردرمقابل طبال حرکاتی ازخود نشان می‌دهد و نفر دوم به آرامی دورمیدان می‌چرخد.

 ث: بعدازچندبارحرکت مشتی، دو کشتی گیر پشت سر هم هفت بارمیدان را دور می زنند که درواقع طواف دل است.

 ج: بعد از هفت دور، روبه روی هم می ایستند، یا علی می‌گویند، با همدیگر دست می‌دهند، اوّل شانه راست و بعد شانه چپ را به هم می زنند، از هم جدا می‌شوند و سه قدم به عقب حرکت می کنند که هدف‌شان ازاین عمل ترک مبارزۀ جسمانی است، یعنی زور گویی به همدیگر را جایز نمی‌دانند.

 چ: بعد از یک پس و پیش آمدن ، کمر یکدیگر را ازپشت میگیرند وقدرت و توانایی یکدیگر رامحک می‌زنند.

دراین حالت فقط حرکت دادن طرف مقابل به شکل بلند کردن از زمین یا خم شدن آن کافی است.

  هیچ وقت کشتی گیر پشت حریف را به زمین نمی زند. وقتی یکی احساس کرد مغلوب می‌شود. کمر دیگری را ول می کند، یعنی حرمت حریف را نگه می دارد.

  فرد پیروز همان لحظه روی مغلوب را می بوسد و مغلوب با صلوات بر جمال محمد مصطفی)ص( و بر کمال علی مرتضی)ع( اسدالله، میدان مبارزه را ترک می کند.

 این درحالی است که برای هر مرحله سورنا زن و طبال نوای مخصوصی را اجرا می کنند.

 ح: در مرحله آخر، کشتی گیر برنده به صورت چمباتمه می نشیند و دست های خود را دور کمرش محکم قفل می کند.

 دو نفر ازافراد متناسب باوزن و زورکشتی گیر از زیربغل دو دست خود را در دست های کشتی‌گیر قفل می کنند.

 کشتی گیر آنها را از زمین بلند می کند و اگر توانست، یک یا سه باردورمیدان می چرخاند. منظورازاین حرکت آن است که قدرت بازوی پهوان در خدمت خلق خداست.

به قول پوریای ولی:

گر برسر نفس خویش امیری مردی

ور بر دگری خرده بگیری نامردی

مردی نبوده افتاده را پای زدن

گر دست فتاده ای بگیری مردی

 از اهداف حسنة این کشتی می توان به برقراری روابط دوستانه و ایجاد محبت اشاره کرد، به طوری که چه درگذشته و چه درحال حاضر، وسیله ای است برای آشتی دونفر یاد و طایفه که با هم خصومت یا از همدیگر کینه به دل دارند.

نه گوزلدی سنت تویی چالدیراق

کوسنلری باریشیغا قاندیراق

الهام ازتاریخ گذشته در ورزشهای سنتی افتخاری بزرگ برای نسل آینده است. باید گذشتۀ خود را مورد مطالعه قراردهیم و هر چه در آن قابل تحسین است، بستاییم. خاک‌بوسی (سجده شکر)، روبوسی ) پیوندقلبها (،دورزدن) طواف دل (،تواضع و پاکدلی،احترام به حریف و... همه ازاصول اعلای پوریای ولی هستند.

 

 منبع : ماهنامه خوی نگار- حسین کرلو

 

بالا