گفت‌وگوی اختصاصی با دکتر سید طه مرقاتی خویی

سازمان‌ مردم‌نهاد، ضرورت دنیای امروز

گفت‌وگوی اختصاصی با دکتر سید طه مرقاتی خویی

گفت‌وگوی اختصاصی سایت مجمع خویی‌های مقیم استان تهران با دکتر سید طه مرقاتی خویی

سایت مجمع خویی‌ها: آقای مرقاتی! با این‌که بیوگرافی مختصر شما در سایت مجمع خویی‌های مقیم استان تهران موجود است، شنیدن آناز زبان خودتان لطف مضاعفی دارد.

مرقاتی: بسم الله الرحمن الرحیم تشکر می‌کنم از زحمتی که کشیده‌اید. بنده سید طه مرقاتی خویی در سال 1339 متولد شدم یعنی جزء افرادی هستم که در نظام سابق در سال 57 دیپلم گرفتم آخرین سال انقلاب، و تحصیلات دانشگاهی‌ام به بعد از انقلاب اتفاق موکول شد. به جهت بسته شدن دانشگاه‌ها تا سال 62 موفق به ورود به دانشگاه نشدم اما سال 62 در دانشکدۀ الهیات در دانشگاه تهران قبول شدم. چهار سال دورۀ لیسانس بود و در سال 69 به دورۀ فوق لیسانس راه پیدا کردم و بعد از آن به قم رفتم و 3 سال آن‌جا معاون آموزشی دانشگاه بودم و هیئت علمی دانشگاه تهران شعبۀ پردیس قم. و بعد از آن در سال 72 آمدم تهران و منتقل شدم به سازمان کتاب‌های درسی سمت. حدود 18 سال در آن‌جا مسئولیت‌های مختلف داشتم که عمدتاً معاون پژوهشی آن مرکز بودم. سال 77 به دورۀ دکتری راه پیدا کردم در رشتۀ فقه و مبانی اسلامی و سال 83 از دانشگاه مشهد فارغ‌التحصیل شدم. در حقیقت این سیر تحصیلی من بود. بنده مقالاتی هم داشتم در حوزۀ مسائل فقهی و حقوقی باروری از طریق تکنیک‌های جدید و در سمینارهای مختلف شرکت کرده‌ام و سال‌هاست در ارتباط با این موضوع کار کرده‌ام و همزمان کارهای NGO را توانستم سامان بدهم و از سال 86 بود که وارد این کار شدم.

 

سایت مجمع خویی‌ها: در مورد مرحوم پدرتان بیش‌تر بگویید؟

مرقاتی: پدرم آیت‌الله سیدجعفر مرقاتی خویی در سال 1309 متولد شدند و در 25 اردیبهشت سال 1384 در تهران به رحمت خدا رفتند. ایشان از شاگردان آیت‌الله العظمی خویی در نجف و آیت‌الله حجت در قم بودند و از برخی از مراجع اجازۀ نقل حدیث و اجتهاد داشتند. ایشان در خوی سال‌ها مبلّغ معارف دینی بودند و آثار قلمی ایشان متأسفانه چاپ نشده‌اند که 15 جلد شرح الاسماء الحسنی را دارند و 2 جلد خصائص النبی که به زبان عربی است و در مرحلۀ تصحیح و حروف‌چینی است و چند اثر دیگر دربارۀ شخصیت‌های بزرگ خوی و آذربایجان و نیز دست نوشته‌هایی دارند و کارهای تألیفی در زمینه‌های ادبی و حدیث و عرفانی و وقایع‌نگاری. ایشان یک شخصیت مؤثر بودند و بعد از نقل مکان به تهران نیز هم با آذربایجانی‌ها درارتباط بودند و در تبلیغ معارف شریعت جعفری فعال بودند.

 

سایت مجمع خویی‌ها: شما از چه سالی ساکن تهران شده‌اید؟ آخرین سفرتان به خوی مربوط به کی بود ؟

مرقاتی: من تقریباً از سال 58 یعنی بعد از پیروزی انقلاب منتقل شدم به تهران، ابتدا تصمیم گرفتم به کارهای تجاری بپردازم چون دانشگاه‌ها تعطیل بودند ولی هیچ علاقه‌ای به کارهای تجاری از خودم نشان ندادم و به همین علت در سال 62 وارد دانشگاه شدم و از همان سال در تهران هستم. من آن‌قدر به خوی می‌روم که حسابش از دستم خارج است و آخرین بار زمانی بود که پرچم منور حضرت امام حسین (ع) را به خوی منتقل کردیم و با استقبال خیلی خوبی مواجه شد یعنی آخرین سفرم به خوی در اوایل محرم امسال بوده است.

 

سایت مجمع خویی‌ها: زندگی شما به فعالیت‌های فرهنگی گره خورده است. از سوابق اجرایی‌تان در بخش فرهنگی آموزشی بگویید.

مرقاتی: خوب آموزشی را که عرض کردم من از سال 69 تقریباً وارد دانشگاه شدم و تدریس داشتم و قبل از آن در وزارت ارشاد بودم و از سال 63 همزمان که دانشجو بودم یک کار دانشجویی در وزارت ارشاد شروع کردم در بخش کتاب سال در حوزۀ کتاب دین فعالیت می‌کردم و تا سال 69 به صورت پاره وقت با ارشاد همکاری می‌کردم. باز برای این‌که هزینۀ زندگی شخصی خود را در تهران تأمین کنم در مدارس از مقطع راهنمایی تا مقطع دیپلم تدریس می‌کردم و بعد از آن وارد تدریس در دانشگاه شدم. کارهای فرهنگی حاشیه‌ای زیادی داشتم در حوزۀ برنامه‌نویسی برای صدا و سیما رادیوی برون‌مرزی و با بخش‌های مختلف ارشاد همکاری داشتم، الآن عضو شورای عالی فیلم‌های سینمایی هستم و باز در حوزۀ هنری با ارشاد همکاری دارم. بنیاد شمس تبریزی و مولانا را از سال 86 تأ سیس کردیم برای معرفی مولانا و شمس به جامعه فرهنگی و من در این رابطه نیز با گروهی از اساتید آنجا همکارهستیم. یک کتابخانه‌ای با اهدای کتاب‌های پدرم و بعد از افزودن کتاب‌های دیگر در خوی تأسیس کردیم که کتابخانۀ عمومی و مرکز اطلاع‌رسانی است که از سال 85 یعنی اولین سالگرد فوت پدرم آن‌جا افتتاح شد و الآن حدود 2000 عضو دارد و مشغول فعالیت است. مدتی سردبیر مجلۀ گلستان قرآن بودم که ارشاد هر 15 روز یک بار منتشر می‌کرد که حدود 24 شماره در زمان سردبیری من منتشر شد و همچنین در حال حاضرمسئولیت بخش فرهنگی حسینیۀ خویی‌ها را به عهده دارم و کتابخانه‌ای در طبقۀ سوم حسینیه دایر کرده‌ایم و این‌ها جزء سوابق فرهنگی بنده است.

 

سایت مجمع خویی‌ها: شما جزء حوزوی‌هایی هستید که در کنار سایر اساتید حوزوی مانند دکتر فیرحی در دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران تدریس می‌کنید. تدر یس در دانشگاه سخت‌تر است یا حوزه ؟

مرقاتی: الآن من هم در حوزۀ کوثر تدریس می‌کنم و هم در دانشگاه عضو هیئت علمی رسمی دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران هستم. قبلاً در دانشگاه علامه طباطبایی، الزهرا، دانشگاه علوم قضایی دانشگاه مذاهب اسلامی تدریس داشتم. لازم است بگویم برای کسی که مدرس است تدریس سخت نیست علاقه است و عشق است که آدم به این کار دارد. در مورد تدریس در حوزه باید بگویم که یک دقت‌هایی در حوزه وجود دارد مثلاً حوزوی‌ها علاقه دارند که متن کاملاً تحریر و دقیق بیان شود. در واقع حوزوی‌ها بیش‌تر متن‌محورند اما دانشگاهی‌ها بیش‌تر سؤال‌های جدید برایشان مطرح می‌شود. بنابراین آدم باید کاملاً مطالعات جانبی داشته باشد که زمانی که تدریس می‌کند بتواند به سؤالات جانبی جواب بدهد.

 

سایت مجمع خویی‌ها: دکتر مرقاتی، در بیش‌تر خبرهایی که در مورد خیّرین خویی روی پایگاه‌های اینترنتی و نشریات منتشر می‌شود، نام شما هم می‌آید. ممکن است بعضی‌ها به هر دلیل قصد پنهان کردن فعالیت خود در کارهای خیر را داشته باشند، اما با توجه به موج مثبت و حس نوع‌دوستی که از دیدن افراد خیّر ایجاد می‌شود، به گمان من شناساندن افراد خیّر می‌تواند روحیۀ مشارکت در این امور را افزایش دهد. با این مقدمه، از شما تقاضا دارم کمی در مورد سوابق فعالیت خود در مؤسسات خیریه برای ما صحبت کنید. آیا مؤسسات خیریه‌ای که با آن‌ها همکاری می‌کنید، جزء سازمان‌های مردم‌نهاد محسوب می‌شود؟

مرقاتی: در خوی من عضو مؤسسه خیریه آیت‌الله خویی هستم که در ساخت بیمارستان 320 تختخوابی که در حال ساخت است با دولت همکاری می‌کند. و نیز عضو هیئت امنای درمانگاه خیریۀ امام موسی ابن جعفر هستم و عرض کنم خدمتتان این موارد عضویت‌های رسمی من است. ما هر سال در خوی با همکاری یکی از مراکز خیریه از خیرین تجلیل می‌کنیم. بنده هم از طرف مجمع خویی‌های مقیم استان تهران حضور پیدا می‌کنم و از آن‌جاست که نام من درآنجا می‌آید ولی این بدان معنی نیست که من خودم را در ردیف خیرین قرار بدهم و آن جایگاه را ندارم ولیکن من عشق عجیبی به رواج دادن این اندیشه دارم. انشالله که خالص باشم در این حرکات و نیاتی که دارم. امیدوارم که بتوانم در این مسیر تأثیرگذار باشم.

گفت‌وگوی اختصاصی سایت مجمع خویی‌های مقیم استان تهران با دکتر سید طه مرقاتی خویی

سایت مجمع خویی‌ها: تعاریف متفاوتی با توجه به رویکردهای فکری مختلف در مورد سازمان‌های مردم‌نهاد ارائه شده است. شما بر اساس پارادایم فکری خود سازمان‌های مردم نهاد را چگونه می‌بینید؟

مرقاتی: سازمان‌های مردم‌نهاد یعنی این‌که کارهایی را مردم در جامعه با همکاری همدیگر انجام بدهند و به نحوی از دولت هم کمک بگیرند. در حقیقت وظیفۀ اصلی NGOها یا سازمان‌های مردم‌نهاد را می‌توانیم با یک مثال روشن کنیم؛ مثلاً آدم باید از نظر بهداشتی محیط خود را پاکیزه نگه دارد. خوب دولت که به‌تنهایی نمی‌تواند این کار را بکند بنابراین تشکیلاتی به وجود می‌آید که بیان می‌کند با کمک دولت این کار را انجام می‌دهد. این تشکیلات گروهی از مردم هستند که با این هدف دور هم جمع می‌شوند و نهاد مردمی را شکل می‌دهند و به مردم در پاکیزه نگه داشتن محیط کمک می‌کنند و می‌گویند که چگونه محیطمان را پاک نگه داریم. این کارها به گونه‌ای است که اگر دولت نبود مردم باید خودشان آن‌ها را انجام می‌دادند و این کارها امروز باید سازمان‌یافته و با هدف مشخص و ایدۀ مشخص طراحی بشود و تداخل کار هم پیش نیاید و مسئولیت‌ها تقسیم شود و هر کس در جایگاهی که قرار گرفته مسئولیت خود را به خوبی انجام دهد. بنابراین کار در قالب NGOها یک ضرورت است که دنیا به آن رسیده است و می‌دانید که الآن در کشورهای پیشرفته این NGOها جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده‌اند و من امیدوارم که ایران هم در این مسیر حرکت کند.

 

سایت مجمع خوییها: ایده تاسیس مجمع خوییهای مقیم استان تهران از کی مطرح شد؟ چه کسانی در این مسیر همراه شما بودند؟

 

مرقاتی: در واقع استارت این کار بعد از فوت پدرم خورد. بعد از فوت ایشان گروهی از دوستان آن مرحوم به منزل ما تشریف آورده بودند. شاید هنوز چهلم پدرم نشده بود که در یکی از جلسات من از کتابهای پدرم صحبت کردم که ایشان خواسته بودند تا کتابهایشان را در جایی و مکانی قرار بدهیم که قابل استفاده برای عموم باشد. در این جلسه آقای انصاریان و آقای سردارلو و آقای حقیری و همچنین مرحوم مهندس صادقی ظاهراً حضور داشتند که این ایده در آنجا مطرح شد که ما یک کتابخانه با نظم و نظام NGO ایجاد کنیم و این کتابها تحت نظارت هیئت امنا و هیئت مدیره اداره بشود و این اولین کار جمعی ما خوییها بود که دیدیم این کار شدنی است و کار به اصطلاح گرفت و خیلی خوب پیش رفت و ما به این فکر افتادیم که دامنۀ فعالیتمان را بیشتر کنیم و از کتاب خارج شویم و بیاییم خوییها را دور هم جمع کنیم. اولین بار حدود 300 الی 400 نفر از خوییها را دعوت کردیم به حسینیۀ خوییها و یادم هست که 13 رجب جشن میلاد حضرت علی (ع) بود و در آنجا بود که این ایده را مطرح کردیم که ما خوییها جامعۀ بزرگی در تهران هستیم چرا دست به دست هم ندهیم و برای عمران شهرمان و توسعه شهرمان فکری نکنیم و در آنجا فرمهایی تقسیم شد و بعد افراد علایقشان را ابراز کردند و پیشنهاداتی دادند و ما از این پیشنهادات استفاده کردیم و اساسنامهای را تنظیم کردیم و عنوان اجتماعمان را مجمع خوییها گذاشتیم. اما از آنجا که فعالیت ما در تهران بود وزارت کشور قید استان تهران را به آن افزود و از سال 86 رسمیت پیدا کردیم و تا به امروز این مجمع کارهای بسیار خوبی را انجام داده است.

 

سایت مجمع خوییها: فعالیت مجمع خویی‌های مقیم استان تهران بیشتر بر چه اساسی است؟

 

مرقاتی: هدف اصلی این مجمع آباد شدن شهر خوی و توسعۀ اقتصادی و فرهنگی شهر خوی است و رسیدگی به افرادی که نیازمند به رسیدگی هستند و رفاه مردم خوی. اینها همه در دستور کار ما قرار دارند و تقریباً فعالیتهایی که ما تاکنون انجام دادهایم در یکی از این شاخهها قابلیت تقسیمبندی دارد.

 

سایت مجمع خوییها: وب سایت مجمع خوییها از اواخر مرداد 1393 فعالیت خود را بهطور رسمی آغاز کرده است. مجمع با چه رویکردی دست به تأسیس سایت اینترنتی زده است؟ سیاستهای کلی شما برای ادامۀ مسیر سایت چیست؟

 

مرقاتی: ما موقعی که کار مجمع را شروع کردیم دیدیم که دنیا دارد به سمتی پیش میرود که ارتباطات بیشتر مجازی است. یعنی خوییها که در اقصی نقاط دنیا هستند خیلی تمایل دارند که دیدگاهها و فکرشان را ارائه بدهند و در کوتاهترین زمان از خبرهایی که در شهرشان اتفاق میافتد آگاه شوند و چهرههای علمی شهرشان را بشناسند و قابلیتهای شهرشان را بدانند و این مسائل تقریباً ما را به این جمعبندی رساند که باید علاوه بر مجله که از چند سال پیش تا به امروز 48 شماره از آن ماهی یکبار منتشر شده است، یک سایتی هم داشته باشیم که این پرتالی باشد و یک پل ارتباطی باشد بین خوییهایی که در شهرهای دیگر و در کشورهای دیگر هستند. این یک دیدگاه است و دیدگاه دیگر این است که به هر حال نسل جدید بیشتر با رایانه و ارتباطات مجازی سر و کار دارند و ما نمیتوانیم اینها را در این اجتماع که خودمان بودیم یا میانسالها بودند جمع کنیم و با اینها ارتباط داشته باشیم. بنابراین فکر کردیم با راهاندازی این سایت گروهی را که آیندهسازان جامعه هستند به اجتماع خودمان وارد کنیم. گرچه این اجتماع رو در رو نباشد و ما بتوانیم فقط ایدههای آنها را بگیریم و هر وقت لازم شد جامعهای از تخصصهای مختلف را در سایت تعریف کنیم و آنها را به هم معرفی کنیم. خوشبختانه این کار مقدماتش فراهم شد و الآن سایت ما یک شورای مدیریت فعال و یک مدیر خوش فکر خویی دارد و من امیدوارم که از این طریق بتوانیم به اهدافمان برسیم.

 

سایت مجمع خوییها: مجمع خوییهای مقیم استان تهران چه نگاهی به جوانان خویی دارد؟ نسبت این مجمع با جوانان چیست؟

 

مرقاتی: من معتقدم که اگر یک NGOبخواهد که زنده باشد باید با نسل آتی خودش ارتباط برقرار کند زیرا ما شروعکننده هستیم قطعاً ادامهدهنده جوانهایی خواهند بود که یکی پس از دیگری با تخصصهای مختلف وارد جامعه میشوند و این سایت میتواند قابلیتهای اینان را احیا کند و به آنها یک میدان فعالیت و اندیشیدن و فکر کردن در مورد آینده شهرشان بدهد و اگر موفق بشویم میتوانیم خوییهایی که امکانات تولیدی، صنعتی و اقتصادی دارند را در سایت معرفی کنیم و از سوی دیگر جوانهایی را که با تخصصهای مختلف فارغالتحصیل شدهاند را با مقالههاشان و با رزومههاشان معرفی کنیم و بتوانیم این دو گروه را به هم معرفی کنیم و چه بهتر که یک جوان مهندس خویی بتواند نیاز یک خویی را که کارخانهای را راهاندازی کرده است پاسخگو باشد. بنابراین من به این سایت خیلی امیدوارم که جوانهای بیشتری را جذب کند و از همین طریق هم دعوت میکنم که با ما همکاری داشته باشند و خودشان را به ما بشناسانند و ایده و فکر بدهند که انشاالله سایت روز به روز پربارتر بشود.

 

سایت مجمع خوییها: آیا این امکان وجود دارد که در آینده شاهد شکلگیری شاخۀ جوانان مجمع خوییهای استان تهران باشیم؟

 

مرقاتی: قطعاً، البته شاید بر حسب سن ما نتوانیم طبقهبندی کنیم اما میتوانیم کمیتههای تخصصی مختلفی را در مجمع شکل بدهیم. فرض کنید کسانی که در حوزۀ کامپیوتر ایده دارند و کسانی که در حوزۀ ساختمان ایده دارند یا فرض کنید در فنآوریهای مختلف و مسائل این چنینی. اما در مرزبندی کردن اینکه بر اساس سن بخواهیم کار کنیم شاید کسی در حوزۀ سنی جوان تلقی نشود ولی مثل جوانها بیندیشد و فکر کند و ایده بدهد. و من امیدوارم که انشاالله این کار انجام شود.

 

سایت مجمع خوییها: در پایان اگر حرفی برای گفتن دارید بفرمایید.

 

مرقاتی: خواهش من این است که ما با دریافت نظرات همشهریان بهویژه جوانان و تحصیلکردهها بتوانیم فعالیتمان را روز به روز گسترش دهیم تا بتوانیم خدمات بهتر و بیشتری را به شهرمان و مردم شهرمان بدهیم.

 

مصاحبه و عکس از فاطمه رحیمی

 

بالا