رونمایی از کتاب شرح گلستان: هزار پند سعدی تألیف آقای دکتر حسن امین‌لو

رونمایی از کتاب شرح گلستان: هزار پند سعدی تألیف آقای دکتر حسن امین‌لو

مراسم رونمایی از کتاب جناب آقای دکتر حسن امین‌لو تحت عنوان شرح گلستان: هزار پند سعدی در تاریخ ششم بهمن‌ماه سالجاری با حضور شماری از استادان، ادیبان، پزشکان و شمار فراوانی از همشهریان شبستری و خویی مقیم تهران در محل سالن اجتماعات سازمان سمت برگزار گردید. در این مراسم که با سخنرانی مهمانان عالیقدر صورت پذیرفت، سخنرانان با برشمردن سجایای علمی و اخلاقی پدیدآورنده اثر به بیان نقطه‌نظرات خود پرداختند.

در ابتدای مراسم آقای دکتر مرقاتی مدیر عامل مجمع خویی‌های مقیم تهران و مسئول انتشارات داارالصفاء ضمن عرض خیر مقدم به اساتید گرانقدر و بزرگوار بخصوص جناب آقای دکتر ولایتی مشاور محترم امور بین‌الملل مقام معظم رهبری، اعلام داشت: بنده یک دخالت‌هایی در شکل‌گیری این کتاب داشتم مسئولیت‌هایی از مجمع خویی ها مرکز، و بخشی هم توسط جناب آقای اشرفی زاده که شبستری های مقیم تهران را دعوت کردند مدیر انتشارات دارالصفاء هم بوده و در سازمان سمت قائم مقام و معاونت آقای دکتر احمدی بودم. در خصوص نویسنده کتاب دکتر امین‌لو از شخصیت های علمی و ادبی و از مدیران با سابقه وزارت بهداشت و درمان و در هیأت امنای دانشگاه های علوم پزشکی کل کشور عهده دار مسئولیت هستند. آقای دکتر امین لو غیر از تمامی این ویژگی‌های خوبی که دارند اهل خیر هستند، در اتاق ایشان همیشه بر روی مردم باز است تلفن ایشان همیشه پاسخگوی نیاز مردم است و ایشان مصداق این آیه أُولئِکَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ هُمْ لَها سابِقُونَ ایشان مانند مولای خود امیر مؤمنان علی علیه‌السلام همیشه در کار خیر پیشگام هستند و مصداق آیات گره‌گشای از مردم پیشگام هستند پذیرش این پست و مقام هایی که می پذیرد برای پیدا کردن راهی برای خدمت کردن به مردم پیدا کند. در خصوص این کتاب، مقدمه ای را دکتر احمدی پذیرفتند برای این کتاب داشته باشند و تشکر می کنم از این محبتی که ایشان داشتند. چون واسطه خیر بنده بودم. جناب آقای دکتر احمدی مقالهای در این کتاب عرضه داشتند که پیش از این و جهت عرضه در کشور فنلاند تهیه نمودند که آنجا با دعوت دکتر موسوی که شرف حضور دارند در آن موقع سفیر ایران در فنلاند بودند در دانشگاه هلسینکی این مقاله را ارائه دادند.

این یک جهت و این مراسم در سازمان سمت که بنیانگذار این سازمان جناب آقای دکتر احمدی که با یک کمک ارزشمندی که امام (ره) با یک میلیونی که داد این سازمان بنیانش گذاشته شد و الان با بیش از 2000 عنوان کتاب در بیش از 42 میلیون نسخه بدست دانشجویان رسیده بغیر از اینکه خودشان اهل قلم و اهل ترجمه و نویسندگی بودند باعث شدند که کتاب های علوم انسانی در کشور رونق بگیرد و مصداق آیه آیه ۲۴ سوره مبارکه ابراهيم أَلَم تَرَ كَيفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصلُها ثابِتٌ وَفَرعُها فِي السَّماءِ بودند.

نکته سوم در خصوص خود این کتاب است که گلستان را دیگران هم شرح کردند. ویژگی این کتاب دکتر امین لو این است که ایشان توانستند از هر حکایتی پندهایی را استخراج کنند و در پاورقی کتاب بیاورند که بالغ بر هزار پند دسته‌بندی شده عنوان این کتاب شرح گلستان هزار پند سعدی را به خود گرفته و من معتقدم جایگاه این کتاب، غیر از قلم ادیبانه و شیوای ایشان، نیت خیری است که در وجود ایشان است که مصداق این حدیث نبوی است که «نيت المؤمن خير من عمله» و ایشان خیری را به جوانان و خوانندگان این کتاب رساندند. نکته دیگر انتشارات دارالصفاء به عنوان ناشر کتاب، وابسته به مجمع خویی‌های استان تهران است. ما خویی‌ها با شبستری‌ها یک اخوت و برادری دیرینه و ارادت ویژه ای داریم و به جهت دو عارف بزرگ ایران شمس تبریزی مدفون در خوی و شیخ محمود شبستری این عُلقه را بین خویی‌ها و شبستری‌ها بوجود آمده است، و مراسمات فرهنگی مشترکی بین دو این دو دیار تاکنون برگزار شده است.

خدمت آقای دکتر ولایتی عرض کنم که سلام خویی‌ها را خدمت مقام معظم رهبری برسانند که در زمان زعامت ایشان بیمارستان 300 تختخوابی آیت الله خویی با کمک دولت و بودجه ملی که آقای دکتر امین لو و آقای دکتر احمدی دست بدست هم دادند و بودجه‌ای در ردیف بودجه ملی قرار بدهند که ان شاء الله سال 1397 افتتاح خواهد شد یک دین بزرگی این دو بزرگوار بر گردن خویی‌ها گذاشتند که ما اگر بتوانیم کاری را به عنوان جبران انجام بدهیم، این مراسم ذره‌ای در جبران محبت‌هایی است که این بزرگواران نسبت به شهر خوی انجام داده‌اند.

نکته آخر، درخصوص بزرگوارانی که به ایراد سخنرانی خواهند پرداخت، آقای دکتر ولایتی را کسی نیست که در کشور نشناسد خدماتی که در وزارت امور خارجه و همه جای کشور جزء ارکان نظام این ویژگی که اهل نگارش هم هستند من یادم هست که دوره ششم که جزو کارشناسان کتاب سال بودم کتاب بیماری‌های سل ایشان کتاب سال شد و آقای موسوی شبستری آن موقع مدیر کل بودند و ما مفتخر بودیم تا شرح حال دکتر را در آن بیاوریم و در همان دوره کتاب آقای دکتر ایرج افشار سیستانی که الان شرف حضور دارند اثر ایشان هم به عنوان اثر برگزیده شد. به هر حال کسانی که اینجا سخنرانی خواهند کرد که خودشان نویسنده بوده و جایگاهی دارند. سخنران دیگری که آقای دکتر علی اشرف شبستری است که هم به جهت شبستری بودن و هم به جهت آشنایی کامل با آقای دکتر امین‌لو دارند و همچنین اولین سفیر ایران در تاجیکستان بوده الان هم رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان هستند و فرزند آیت‌الله آقامیرزا کاظم شبستری که بنیان حوزه علمیه شبستر را گذاشتند. آقای دکتر احمدی هم جایگاه ایشان معلوم است از سال 60 به انتخاب امام راحل در اولین دوره شورای انقلاب فرهنگی حضور داشتند و تا کنون وجود پر ارزش ایشان در شورا استمرار دارد و خداوند ان‌شائ‌الله بر طول عمر ایشان بیفزاید. تشکر مجددی دارم از کلیه دوستان. و از بیانات آقای دکتر احمدی استفاده خواهیم کرد که ایشان تخصصی به موضوع خواهند پرداخت.

دکتر احمدی:

سلام علیکم.

بسم الله الرحمن الرحیم

با ذکر سلام و بسم الله الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِين وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ علی رسول الله و آل طاهرین. دعای همیشگی شبانه‌روزی برای رفعت مقام حضرت امام (ره) که سلسله جنبان این انقلاب و این فرهنگ دینی، و ایرانی و ادبی در کشور بودند و همچنین دعای خیر برای تأیید و تصدید و توفیق مقام معظم رهبری دارم و از حضار محترم سپاسگزارم اما در خصوص جناب آقای دکتر امین لو آقای دکتر مرقاتی شمه‌ای فرمودند بنده با تمام وجود از ایشان سپاسگزارم ایشان نه فقط یک پزشک عالیقدر بلکه ادیبی توانا هم هستند. درباره کاری که در خصوص شیخ محمود شبستری در شهر شبستر کرد و کتاب هزار گنج ایشان، کار عرفانی در سطح بالایی بوده و روحیه عمیق مذهبی که خصلت و سرشت مردم آذربایجان است در ایشان باقی مانده است. کم شد کاری را به ایشان ارجاع کنم شب یا روز وقت یا بی وقت ایشان انجام می‌دهند و تا آنجا که توانسته مشکل را بر طرف کردند و کاش این روحیه در خیلی از مسئولین و صاحبنظران و صاحب جاه‌هان می یافتیم. كونوا دُعاةً لِلنّاسِ بِغَيرِ ألسِنَتِكُم هم بود وجودش آموزنده باشد با وجودش تعلیم بدهد هر کسی با آقای دکتر امین‌لو برخورد کرده، درس آموخته و از خدمت ایشان مرخص شده بنابراین من هم در شبستر خدمت ایشان بودم و درخصوص کتاب بحث اینکه در اینجا رونمایی بشود و مقاله من در آغاز کتاب بیاید من با طیب خاطر و با افتخار پذیرفتم بنابراین ایشان فراتر از تعریف بنده است. فرصت نیست سجایای عملی و علمی ایشان را بشمارم. اثر ایشان درخصوص سعدی هم کار بسیار ارزشمندی است خداوند رحمت کند دکتر حمیدی شیرازی می‌گفت که: در این زبان فارسی در ایران سعدی نقش اساسی دارد و راست هم می‌گفت.

بنده نگرانم که از وقت موظفم بگذرم وگرنه حرف فراوانی دارم. باز هم از همه دوستانم سپاسگزارم که محبت کردید و آمدید. بنده عاشق آذربایجانم و همه شما این را می‌دانید. بنده قصیده‌ای در باب آذربایجان سرودم که بنظرم کم نظیر باشد به مقام معظّم رهبری هم تقدیم کردم.

سرزمين افتخار

خـاك آذربـايجـان اي سـرزمـيـن افـتخار

اي بــه ديـن مــرزداران مـرزداري سـربــدار

اي هويت عنبر‌آگين، باغ وراغت مـشك‌بيز

جـويـبـارت مشـكبـار و كـوهـسارت مشكسار

سـرزميـن قهـرمـانـان خاك پاك عـالمان

تــربـت عــرفـانـيـان چــرخ ولايـت را مـدار

راسخ و نستوه و بشكوه و ستبـر و سرفـراز

راسـت چــون ســرو تـنـاور در گـذار روزگـار

افسري بر فرق دانش چون تـرا علّامه هاست

سروري بـر چامه‌سازان زان كـه داري شـهريـار

هـر كجـا نقش هنـر دست تو در آن نقشبند

هر كجـا رنـگ شـرف رنـگ تـو بـر آن آشـكار

آن امـام راستـان خـوانـدت همـاره پيشتــاز

وه چـه خـوش نامـي بهين فخري چو زمزم خوشگوار

راست گفتندم كه ايران پيكر است اين خطّه سر

دارم ايـن درّ گـرانـسنـگ از نـياكـان يـادگـــار

در ملايـر يافتــم نـشو و نمـا امـّا دلــــــم

مـي زنــد پـيـوستـه پـر بـا نـام و يـاد آن ديـار

بوسه بر كـوه و درو دشتت زنـم ويـن بوسه را

مـي ســتـايــم زان كـه دارد زواسـتـادم افـتخار

فارسي همواره رنگ و روي و رونق از تو داشت

حـجّـتـم خــاقـانـي و صـائـب، نـظامـي، شهريـار

فتنه جوي بيخرد گو‌ دور بـاش از اين حريـم

خـار بـر خـارا مــكـوب و پشت شيران را مخـار

مرز آذربايجـان خواهي بـگويم تـا كجـاست؟

هـسـت از قـفـقـاز تــا ارونـد و تـا دريـا كـنــار

يعني ايـران است سـر تـا پـاي آذربـايجـان

نكته‌اي پر رمزو راز است اين به رمزش هوش دار!!

ليكن اين ايران نه آن ايران ديروزين ماست

بـود از خــوارزم وجـيـحـون تــا وراي قـنـدهـار

دست استعمار پسـت و پستي دون هـمّتان

تـن‌پـرستـان كـرد مـا را بــا چـنين روزي دچـار

عهد نامه تركمان چاي‌،‌آن سراسر رنگ ننگ

كـرد مـا را تـا ابــد از پـيـر و بــرنــا شــرمـسـار

********

راد زي‌، آبــاد زي وز هــر غـمــي آزاد زي                 تـا دمــاونـد و سـبـالان وسهنــد اسـت اسـتـوار

بنده به آذربایجان عشق می‌ورزم و به شما هم از صمیم دل مجدداً خوش‌آمد می‌گویم.

پس از آقای دکتر احمدی، سخنران بعدی مراسم آقای دکتر ولایتی رئیس هیات موسس و هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: «سعدی به لحاظ شخصیت تاریخی بی‌نظیر است و قله معارف ایرانی و اسلامی در زمان او شکل گرفته است.» دکتر علی‌اکبر ولایتی در مراسم رونمایی از کتاب «شرح گلستان؛ هزار پند سعدی» که در سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت) برگزار شد، گفت: «قرن ششم و هفتم اوج قله ادبیات، عرفان، علوم دقیقه، نجوم، پزشکی و ... است و کلیات سعدی به خصوص گلستان و بوستان جمع‌بندی فرهنگ اسلامی و ایرانی در این دوران است.» وی افزود: «مولانا، سعدی، فخرالدین عراقی، محی‌الدین عربی، صدرالدین قونوی، بهاء‌الدین سلطان بلد پسر و پدر و‌... حکایت از تلفیق عظیم معارف و فرهنگ دارند که پایه‌گذار تمدن اسلامی و ایرانی در این دوران شده اند.» دکتر ولایتی با بیان اینکه فردوسی احیاگر فرهنگ ایرانی مسلمان شده و اهل بیتی (علیهم السلام) بود، افزود: «سعدی علیه‌الرحمه ادبیات ایرانی و اسلامی فردوسی را غنی‌سازی کرد.» وی اضافه کرد: «سعدی به لغات عربی شناسنامه فارسی داد و اشعاری که به عربی سروده است به اذعان شعرا و ادیبان عرب از فصاحت و شیوایی بالایی برخوردار است.» دکتر ولایتی در همین خصوص شعری از سعدی را در این مراسم قرائت کرد که این شعر بدین شرح است:

سل المصانع رکبا تهیم فی الفلوات

تو قدر آب چه دانی که در کنار فراتی

شبم به روی تو روز است و دیده‌ها به تو روشن

و آن هجرت سواء عشیتی و غداتی

اگر چه دیر بماندم امید برنگرفتم

مضی الزمان و قلبی یقول انک آتی

من آدمی به جمالت نه دیدم و نه شنیدم

اگر گلی به حقیقت عجین آب حیاتی

شبان تیره امیدم به صبح روی تو باشد

و قد تفتش عین الحیوه فی الظلمات

فکم تمرر عیشی و انت حامل شهد

جواب تلخ بدیع است از آن دهان نباتی

نه پنج روزه عمر است عشق روی تو ما را

وجدت رائحه الود ان شممت رفاتی

وصفت کل ملیح کما یحب و یرضی

محامد تو چه گویم که ماورای صفاتی

اخاف منک و ارجوا و استغیث و ادنو

که هم کمند بلایی و هم کلید نجاتی

ز چشم دوست فتادم به کامه دل دشمن

احبتی هجرونی کما تشاء عداتی

فراقنامه سعدی عجب که در تو نگیرد

و ان شکوت الی الطیر نحن فی الوکنات عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: «سعدی هم آرمان‌گرا بود و هم واقع‌بین. در گلستان انسان را آنگونه که هست و زندگی می‌کند، توصیف کرده و در بوستان که نگاه آرمان‌گرایی دارد، بشر را آن‌گونه که باید باشد، وصف می‌کند.» مشاور بین‌الملل مقام معظم رهبری با اشاره به نکات تربیتی و ادبی در بوستان و گلستان گفت: «درست است که فردوسی، زبان فارسی را زنده کرده اما سعدی برای شناسایی زبان فارسی به دنیا کار عظیمی انجام داده است.» ولایتی ادامه داد: «وقتی بعضی از عبارات عربی گلستان به ادبای شعر عرب معاصر عرضه می‌شود، آنها می‌گویند این عبارات در اوج ادبیات عرب قرار دارد.» وی سعدی را انسانی عارف و فقیه خواند و گفت: «در عرفان، او شاگرد شیخ شهاب‌الدین سهروردی بود و شرق و غرب عالم را طی کرد و در کاشغر که اکنون جزء سرزمین چین است و در آن زمان در مرز شرقی ایران قرار داشت، اشعار او سروده می‌شد.» عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با نقد برخی از افراد که مذهب سعدی را حنفی می‌دانند، گفت: «در اشعار او به عصمت و شفاعت ائمه معصومین اشاره شده که این مساله از اعتقادات تشیع است.»

سخنران بعدی، دکتر علی اشرف مجتهد شبستری از دیپلمات‍ های با سابقه کشور که پیش از این سفیر جمهوری اسلامی ایران در کشور تاجیکستان و سفیر، معاون نمایندگی دائم ایران در دفتر اروپایی سازمان ملّل متحد در ژنو بود و دارای دکترای اقتصاد بین‌الملل از آمریکا و همچنین رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان می‌باشد.

وی در سخنان خود ضمن تجلیل از جناب آقای دکتر امین‌لو به عنوان فردی خودساخته که با وجود مشقات فراوان در زندگی همواره به فضائل و اصولی چون اتکاء به خداوند، مراعات تقوا، عزت نفس و سلامت، عدم وابستگی به تعلقات مادی، خدمت به همنوعان آراسته بود، ایشان به همراه آقای اشرفی‌زاده را از نمادهای شبستر دانستند. وی با اشاره به وجود هجمه‌هایی که به زبان فارسی می‌شود، این زبان را سند و شناسنامه هویتی ایرانیان دانست و اثر حاضر را که با دقت‌نظر خاص آقای دکتر امین‌لو تهیه شده است را از جمله آثاری برشمرد که در مقابل چنین هجمه‌های کوری استوار خواهد ایستاد. وی در پایان سخنان خود پیشنهاد کرد که با توجه به اینکه گلستان سعدی بعد از قرآن دومین اثری است که در شمارگان فراوان چاپ شده است پیشنهاد کرد که فهرستی از لیست شارحان این کتاب تهیه شد.

سخنران بعدی آقای دکتر ایرج افشار سیستانی استاد صاحبنام تاریخ و فرهنگ ایران زمین در آغاز سخنان خود اعلام داشت که، مردم رشید و آزاده ایران از جمله مردم دلیر آذربایجان به ویژه مردمان وایقان و شبستر در طول تاریخ هنرمندان و ادیبان فراوانی را با این سرزمین تقدیم داشته‌اند که همواره برآن بوده‌اند که هستی، فرهنگ و هنر خویش را از تاراج زمانه دور نگه دارند و می‌کوشند تا بر چهره‌های نامدار ملی و مذهبی، سیاست‌مداران و فرهنگ آفرینان توانای سرزمین خویش تکیه کنند و یاد و آثارشان را گرامی بدارند. رونمایی کتاب و بزرگداشت این چهره‌ها بزرگ‌داشت فرهنگ، تاریخ و آبروی یک ملّت است. وی افزود که برگ‌های زرین تاریخ ایران زمین گواه کوشش‌های انسان‌های دین‌مدار فرهیخته و توانایی چون استاد دکتر حسن امین‌لو است که برای جاودانگی ایران و پایندگی آئین‌های ملّی و دینی و فرهنگ شکوهمند آن کوشیده‌اند. دکتر افشار سیستانی با برشمردن مدارج تحصیلی و علمی آقای دکتر امین‌لو وی را پژوهشگر و نویسنده‌ای پر توان، خوش سخن و خودساخته دانست که علاوه بر ادب و علم پزشکی در زمینه تاریخ و فرهنگ‌ نیز آشنا می‌باشد که دانش و دانسته‌هایش را با بزرگواری تمام در اختیار دیگران هم می‌گذارد.

سخنران آخر مراسم جناب آقای دکتر حسن امین‌لو بودند. وی با ابراز سپاس از جناب آقای دکتر احمدی و منش والای اخلاقی ایشان و همچنین آقای دکتر مرقاتی و مجمع خویی‌های مقیم تهران که در برپایی مراسم مجبت فراوانی را مبذول داشتند افزود: بنده خودم را ادیب و نویسنده نمی‌دانم ولی برحسب علاقه و به منظور شناساندن فرهنگ زادو بوم خود از ابتدا کتاب هزار گنج و کتاب شرح گلستان را تألیف کردم. در سال 1393 تعدادی از جوانان وایقان با مراجعه به من اعلام داشتند که قصد راه‌اندازی جمعیت فرهنگ و ادب دارند و پس از پذیرش سرپرستی آن جمع، ملاحظه کردم که آثار ادبی و بخصوص گلستان سعدی یکی از راه‌های پربار ساختن آن جمع بود. و همین جلسات و بحث درباب آثار سعدی و بخصوص گلستان مرا به تألیف این اثر رهنمون ساخت. جلسات شرح گلستان در 124 جلسه طول کشید و نتیجه همه این مباحث در اثری تحت عنوان هزار پند سعدی برای آقای دکتر مرقاتی ارسال و ایشان هم با سعه صدر و خوش‌رویی در امر چاپ کتاب یاری رسانده و واسطه خیری شدند که جناب آقای دکتر احمدی هم بر این کتاب مقدمه‌ای نگاشته و مقالة ارزشمندی با عنوان سعدی عارف به آن اهدا نمایند و از همة عزیزان سپاسگزارم که با بیانات خود مس ما را تبدیل به طلا کردند متشکرم.

در پایان مراسم با حضور شماری از استادان از کتاب شرح گلستان: هزار پند سعدی رونمایی گردید. کتاب شرح گلستان: هزار پند سعدی در سال 1396 توسط انتشارات دارالصفاء منتشر و با بهای 300000 ریال در اختیار علاقمندان و مشتاقات ادب فارسی قرار دارد.

بالا