استاد ریاحی

 

دکتر محمد امین ریاحی در سال 1302 در خوی متولد شد. سال شمار زندگی و فهرست آثار ریاحی ایشان را به‌طور کامل آورده‌ایم:

•  در 11 خرداد 1302 در خوی متولد شد.
•  از 1309 تا 1320 تحصیلات ابتدایی را در دبستان خسروی و دورة اول دبیرستان را در دبیرستان خسروی خوی گذراند.
•  نخستین مقالات تحقیقی او در مجلة ارمغان ( سال بیست‌و‌یک 1318) انتشار یافت.
•  از مهر 1321 تا خراد 1323 در دانشسرای تهران تحصیل کرد.
•  از مهر 1323 تا خرداد 1327 در دانشکدة ادبیات و دانشسرای عالی در تهران تحصیل کرد و به دریافت دانشنامه‌های زبان و ادبیات فاسی و علوم تربیتی نایل گردید.
•  از مهر 1327 به تحصیل در دورة دکتری زبان و ادبیات فارسی پرداخت.
•  از مهر 1327 تا مهر 1334 به دبیری دبیرستان حکیم نظامی قم، دبیری و مدیریت دانشسرای گرگان و دبیرستان ایرانشهر گرگان، دبیری دبیرستان‌های قزوین و تهران و مدیریت دبیرستان محمد قزوینی تهران اشتغال داشت.
•  در مهر 1334 به عضویت کمیسیون قوانین در وزارت فرهنگ انتخاب شد.
•  از مهر 1334 تا خرداد 1335 سردبیری مجله کیهان فرهنگی را داشت.
•   در شهریور 1337 از پایان‌نامه دکتری خود( تصحیح مرصاد‌العباد نجم‌‌الدین رازی به راهنمایی استاد بدیع‌الزمان فروزانفر) دفاع کرد.
•  از خرداد 1335 تا 1340 در سازمان لغت‌نامه دهخدا به تألیف و تدوین حرف «سین» اشتغال داشت و در دبیرستان هدف تدریس می‌کرد.
•  از خرداد1340 تا دی 1342 مدیرکل نگارش در وزارت فرهنگ (سابق) و نیز مشاور وزیر و قائم‌مقام وزیر فرهنگ در شوراها بود.
•  از بهمن 1342 تا بهمن 1347 با درجه وزیرمختاری رایزن فرهنگی ایران در ترکیه بود و ضمناً به دعوت دانشگاه آنکارا به تدریس ادبیات فارسی و تاریخ و فرهنگ ایران اشتغال داشت.
•  از مهر 1348 تا 1350 در دانشکدة ادبیات دانشگاه تهران در گروه‌های ادبیات فارسی و تاریخ تدریس می‌کرد.
•  از اسفند 1350 تا 1354 دبیرکل هیأت‌امنای کتابخانه‌های عمومی کشور بود.
•  از مهر 1354 تا بهمن 1355 مشاور وزیر و معاون فرهنگستان ادب و هنر ایران بود.
•  از بهمن 1354 تا 1357 رئیس بنیاد شاهنامه فردوسی و سرپرست دانشکده هنرهای دراماتیک بود و ضمناً در دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران تدریس می‌کرد.
•  از دی 1357 تا 22 بهمن 1357 وزیر آموزش‌و‌پرورش بود. از آن پس به تحقیق و تألیف و انتشار کتاب‌ها و مقالات خود در زمینة ادبی و تاریخ و فرهنگ ایران پرداخت.

کتاب‌ها:
1. در راه نجات آذربایجان(مجموعه شعر)، 1325
2. دیوان رشید یاسمی(گردآوری)، 1326 ابن‌سینا
3. جهان‌نامه، تألیف محمدبن نجیب‌ بکران (تصحیح)، 1342 ابن‌سینا.
4. داستانی به نام کتاب درسی، تاریخچه کتاب‌های درسی در ایران و گزارش اصلاح آن (تألیف)، 1342.
5. مفتاح المعاملات، تألیف محمدبن ایوب طبری (تصحیح)، 1349 بنیاد فرهنگ ایران.
6. نفوذ زبان و ادبیات فارسی در قلمرو عثمانی(تألیف)، 1350 امیرکبیر.
7. مرصادالعباد، تأیف نجم‌الدین رازی(تصحیح)، 1352 بنگاه ترجمه و نشر کتاب، چاپ سیزده انتشارات علمی و فرهنگی، 1387 (برگزیده شد به‌عنوان کتاب سال 1352).
8. گزیدة مرصادالعباد(تصحیح)، 1361، چاپ نوزدهم علمی 1388.
9. رتبه‌الحیات، تألیف خواجه یوسف همدانی (تصحیح)، 1362 توس.
10. عالم‌آرای نادری، تألیف محمدکاظم مروی(تصحیح)، 1362، چاپ سوم علمی 1377.
11. نزهه‌المجالس، تألیف جمال خلی شروانی (تصحیح)، 1366، چاپ دوم علمی 1375.
12. کسایی مروزی، زندگی، اندیشه و شعر او (تألیف)، 1367، چاپ دوازدهم علمی 1386.
13. گلگشت در شعر و اندیشه حافظ (تألیف)، 1367 چاپ دوازدهم علمی 1386.
14. سفارتنامه‌های ایران، تاریخ روابط پانصد ساله ایران و عثمانی (تألیف)، 1368 توس.
15. زبان و ادب فارسی در قلمرو عثمانی (تألیف)، 1369 پاژنگ.
16. معرفه‌الاسطرلاب معروف به شش فصل، به ضمیمة عمل و الاقاب، تلیف محمدبن ایوب طبری (تصحیح)، 1371 انتشارات علمی و فرهنگی.
17. تاریخ خوی، سرگذشت سه هزار ساله منطقه شمال غرب ایران (تألیف)، 1372 چاپ دوم طرح نو 1378 (برگزیده شده به‌عنوان کتاب سال 1372).
18. سرچشمه‌های فردوسی‌شناسی، مجموع نوشته‌های کهن دربارة فردوسی و شاهنامه و نقد آنها( تألیف)، 1372 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ دوم 1382.
19. بگشای راز عشق، گزیده کشف‌الاسرار میبدی (تصحیح)، 1373 سخن، چاپ دوم 1375.
20. فردوسی: زندگی، اندیشه و شعر او (تألیف)، 1375 طرح نو، چاپ چهارم 1387.
21. پایداری حماسی (مجموعه مقالات)، 1379 مروارید.
22. چهل گفتار در ادب و تاریخ و فرهنگ ایران ( مجموعه مقالات)، 1379 سخن.
( زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم استاد دکتر محمدامین ریاحی، صص195 – 204، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1389)